Serbest Meslek Kazancı

Serbest meslek kazancı nedir? Hangi gelirler serbest meslek kazancı kapsamındadır? Serbest meslek erbabı kimdir ve serbest meslek kazancı nasıl vergilendirilir?

Serbest meslek kazancı, sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır.

Aslında yukarıdaki tanımda serbest meslek kazancının temel unsurları sayılmaktadır. Bu çalışmamızda serbest meslek kazancı nedir, hangi faaliyetlerden elde edilen gelir serbest meslek kazancıdır, serbest meslek erbabı kimdir, serbest meslek kazancı nasıl vergilendirilir gibi soruların cevabını arayacağız.

Serbest Meslek Kazancı İle İlgili Temel Kavramlar

Serbest Meslek Kazancı: Gelir Vergisi Kanununda (GVK) düzenlenen yedi gelir unsurundan biridir. GVK’ya göre her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır.

Vergiye tabi serbest meslek kazancı ise bir hesap dönemi içinde serbest meslek faaliyeti karşılığı olarak tahsil edilen para ve ayınlar ve diğer suretlerle sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerden bu faaliyet dolayısıyla yapılan giderler indirildikten sonra kalan fark olarak belirlenmiştir.

Serbest Meslek Faaliyeti: Sermayeden ziyade şahsi mesaiye ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır.

Serbest Meslek Erbabı: Serbest meslek faaliyetini mutat meslek halinde ifa edenlerdir. Serbest meslek faaliyetinin yanında meslekten başka bir iş veya görev ile devamlı olarak uğraşılması bu vasfı değiştirmez.

Serbest meslek kazancının unsurlarını şöyle sıralayabiliriz:
 - Sermayeden ziyade şahsi çalışmaya, bilimsel veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanması
 - Bir işverene tabi olmaksızın kişisel sorumluluk altında, kendi nam ve hesabına
 - Devamlılık unsuru taşıması
 - Ticari mahiyette olmaması

Not: Adi ortaklıkların serbest meslek faaliyetinden elde ettiği kazançlar serbest meslek kazancıdır.

Serbest Meslek Kazancı ve Diğer Gelir Unsurları


GVK’da düzenlenen yedi gelir unsuru vardır. Bunlardan biri de serbest meslek kazancıdır. Elde edilen gelirin hangi gelir unsurunun kapsamına girdiğinin tespiti gerekmektedir. Zira gelir unsurunun türüne göre gelir unsurları farklı esaslarda vergilendirilmektedir.

Örneğin gelir vergisi açısından vergilendirilmenin yapılması gelirin elde edilmesine bağlıdır. Serbest meslek kazancı açısından gelirin elde edilmiş olması tahsil esasına bağlı iken ticari kazançta tahakkuk esası geçerlidir. Bu durumda tahsilat olmadıkça serbest meslek kazancı doğmayacak iken ticari kazançta tahsilat şart değildir. Bu örnekten de anlaşıldığı üzere gelir unsurunun türü oldukça önemli sonuçlar doğurmaktadır.

Serbest Meslek Kazancı ve Ticari Kazanç: Serbest meslek kazancında, ticari kazançtan farklı olarak sermayeden ziyade şahsi mesai, ilmi veya mesleki bilgi ya da ihtisas ön plana çıkmaktadır.

Serbest Meslek Kazancı ve Ücret: Temel ayrım faaliyetin kendi nam ve hesabına yapılmasıdır. Ücret ise işverene tabi olarak elde edilir.

Serbest Meslek Kazancı ve Menkul Sermaye İradı: Serbest meslek faaliyeti neticesinde doğan alacak faizleri serbest meslek kazancı iken serbest meslek faaliyeti sonucu elde edilen kazancın menkul kıymetlere veya faiz karşılığı borç verme alanlarına yöneltilmesinden sağlanan gelir menkul sermaye iradıdır.

Serbest Meslek Kazancı ve Gayrimenkul Menkul Sermaye İradı: Serbest meslek erbabının mesleki faaliyetinde kullandığı iş yeri ve diğer sabit kıymetler ile taşıtları kiraya vermesi karşılığında elde ettiği gelir gayrimenkul sermaye iradıdır.

Serbest Meslek Erbabı

Yukarıda belirttiğimiz gibi, serbest meslek erbabı; serbest meslek faaliyetini mutat meslek halinde ifa edenlerdir. Ayrıca GVK’da bazı meslek gruplarının elde ettiği kazanç doğrudan serbest meslek kazancı sayılmıştır. Bu meslek grupları aşağıdaki gibidir:

  1. Gümrük Komisyoncuları, bilumum borsa ajan ve acentaları, noterler, noterlik görevini ifa ile mükellef olanlar
  2. Bizzat serbest meslek erbabı tarifine girmemekle beraber serbest meslek erbabını bir araya getirerek teşkilat kurmak veya bunlara sermaye temin etmek suretiyle veya sair suretlerle serbest meslek kazancından hisse alanlar
  3. Serbest meslek faaliyetinde bulunan kollektif ve adi şirketlerde ortaklar, adi komandit şirketlerde komanditeler
  4. Dava vekilleri, müşavirler, kurumlar ve tüccarlarla serbest meslek erbabının ticari ve mesleki işlerini takip edenler ve konser veren müzik sanatçıları
  5. Vergi Usul Kanunun 155. maddesinde belirtilen şartlardan en az ikisini taşıyan ebe, sünnetçi, sağlık memuru, arzuhalci, rehber gibi mesleki faaliyette bulunanlar (Şartlardan en az ikisini taşımayanlar ile köylerde veya son nüfus sayımına göre belediye içi nüfusu 5000 ’ini aşmayan yerlerde faaliyette bulunanların bu faaliyetlerine ilişkin kazançları gelir vergisinden muaftır)

Normal şartlar altında işe başlama belirtilerinden yalnızca birinin taşınması devamlılık unsurunu sağlamakta iken bu maddede sayılanlar için işe başlama belirtilerinden ikisinin taşınması gerekmektedir.

Serbest Meslek Kazancının Tespiti

Vergiye tabi serbest meslek kazancı, bir hesap dönemi içinde serbest meslek faaliyeti karşılığı olarak tahsil edilen para ve ayınlar ve diğer suretlerle sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerden bu faaliyet dolayısıyla yapılan giderler indirildikten sonra kalan farktır.

ATİK satışı: Amortismana tabi iktisadi kıymetlerin elden çıkarılması, halinde doğan olumlu fark kazanca eklenir.

Gider karşılıkları: Müşteri veya müvekkilinden, serbest meslek faaliyeti ile ilgili olmak üzere para ve ayın şeklinde alınan gider karşılıkları kazanca ilave edilir. Ancak; vergi, resim, harç, keşif, şahitlik, bilirkişilik ve ekspertiz gibi hususlara harcanmak üzere müşteri veya müvekkilden alınan ve tamamen bu hususlara sarf edilen para ve ayınlar kazanç sayılmaz. Burada gider karşılıklarından kastedilen yol ve konaklama gibi giderlerdir.

Serbest Meslek Kazancında Hasılat

Serbest meslek kazancı “tahsil esasına” bağlanmıştır. Tahsilatın hangi döneme ait olduğu veya hizmetin tamamlanıp tamamlanmadığının önemi bulunmaksızın tahsil edildiği dönemin hasılatı sayılmaktadır.

Hasılatı Oluşturan Unsurlar
- Serbest meslek faaliyeti karşılığı olarak tahsil edilen para ve ayınlar ve diğer suretlerle sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatler,
- Amortismana tabi iktisadi kıymetlerin elden çıkarılması, halinde Vergi Usul Kanununun 328 inci Maddesine göre hesaplanan müspet fark,
- Gider karşılıkları

Tahsilat
Gelir vergisi açısından göre serbest meslek kazancında hasılatın üç farklı şekilde tahsil edilir.
Nakden tahsilat: Para olarak tahsil
Aynen tahsilat: Maddi servet unsurları, takdir komisyonlarınca belirlenecek bedeller üzerinden hasılat kaydedilir. Takdire gitmek her zaman zorunlu değildir.
Menfaat sağlanması şeklinde tahsilat: Para ile temsil edilebilen bir menfaat sağlanmasını ifade eder. Emsal kira bedeli veya emsal bedeli ile değerlenir. Emsal bedel takdir komisyonlarınca takdir edilir.

Tahsil Sayılan Haller
- Ittıla hasıl etmeleri kaydıyla (haberdar olmaları kaydıyla), namlarına, kamu müessesesine, icra dairesine, bankaya, notere veya postaya para yatırılması;
- Serbest meslek kazancı olarak doğan alacağın başka bir şahsa temliki (Temlikin ivazlı olup olmadığına bakılmaz. İvazlı temliklerde ivazın tahsil şartı aranmaz) veya müşterisine olan borcu ile takası tahsil hükmündedir.

Serbest Meslek Kazançlarında Stopaj (Vergi Tevkifatı)

Noterlere serbest meslek faaliyetinden dolayı yapılan ödemeler hariç; serbest meslek kazancının istisna, arızi vs. olmasına bakılmaksızın tevkifat uygulanacaktır.
Ödemenin Türü Stopaj Oranı
GVK’nin 18. maddesi kapsamına giren serbest meslek işleri dolayısıyla yapılan ödemelerden % 17
Dar mükellefiyete tabi olanlara telif ve patent haklarının satışı dolayısıyla yapılan ödemelerden % 20
Diğerlerinden % 20

Serbest Meslek Kazançlarının Beyanı

Serbest meslek kazançları gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmekte ve stopaj yoluyla ödenen vergiler beyanname üzerinde hesaplanan vergiden mahsup edilmektedir. Serbest meslek erbabı mesleki faaliyetinden kazanç elde etmemiş olsa bile beyanname verecektir.

Beyan edilmeyecek serbest meslek kazançları:
- GVK 18’de yer alan kazançlar (telif hakkı, ihtira beratı)
- Dar mükelleflerin tevkif suretiyle vergilendirilen serbest meslek kazançları

Bu kazançları elde edenler diğer kazançları nedeniyle beyanname verseler bile bu kazançları beyanname dahil etmezler.

Tutulacak Defter ve Belge Düzeni

Serbest Meslek Kazanç Defteri: Serbest meslek erbabı “Serbest Meslek Kazanç Defteri” tutmak zorundadır. (Md. 67)

- Doktorlar diledikleri takdirde, protokol defterinde gereken bilgileri göstermek şartıyla serbest meslek kazanç defteri tutmayabilirler.
- Noterlerin, noterlik görevini ifa ile mükellef olanların ve borsa acentalarının resmi defterleri, kazanç defteri yerine geçtiğinden ayrıca serbest meslek kazanç defteri tutmazlar.
- Kollektif, komandit ve adi şirketlerin bilanço esasında tuttukları defter serbest meslek kazanç defteri yerine geçmektedir. (Md. 65)

Serbest Meslek Makbuzu: İki nüsha serbest meslek makbuzu düzenlerler.

Önemli Not
Serbest meslek erbabından hizmet alınması durumunda, bu hizmet karşılığında serbest meslek erbabına ödeme yapılmamakla birlikte, söz konusu hizmetin bedelinin kayıtlara alınması, yani hesaben ödeme yapılması durumunda, bu ödemeler için tevkifat yapılması gerekir. Oysa ki serbest meslek erbabı için gelir vergisi konusundan doğan bir gelir söz konusu değildir.

Serbest meslek erbabı söz konusu geliri tahsilatı gerçekleştirdiği yılda beyan edecektir. Stopajı ise ilgili geliri beyan ettiği yılda mahsup edecektir.
Ad

Ekonomi,1,Emlak Vergisi,1,Gelir Uzman Yardımcılığı,3,Gelir Vergisi,41,Genel,21,GİB,12,Katma Değer Vergisi,10,Kurumlar Vergisi,5,Maaş,3,Mevzuat,8,Motorlu Taşıtlar Vergisi,5,Muhasebe,3,ÖTV,9,Sosyal Güvenlik,1,VDK,2,Veraset ve İntikal Vergisi,1,Vergi Affı 2016,18,Vergi Affı 2017,6,Vergi Daireleri,3,Vergi Haberleri,14,Vergi Usul Kanunu,17,
ltr
item
Vergi Blog: Serbest Meslek Kazancı
Serbest Meslek Kazancı
Serbest meslek kazancı nedir? Hangi gelirler serbest meslek kazancı kapsamındadır? Serbest meslek erbabı kimdir ve serbest meslek kazancı nasıl vergilendirilir?
https://3.bp.blogspot.com/-c4tu0GkF130/V_eD-jpTf3I/AAAAAAAAA5E/tePQ2BAWjU8HZ59bjcpF9AwHWrQd5tSlACLcB/s1600/serbest-meslek-kazanci.png
https://3.bp.blogspot.com/-c4tu0GkF130/V_eD-jpTf3I/AAAAAAAAA5E/tePQ2BAWjU8HZ59bjcpF9AwHWrQd5tSlACLcB/s72-c/serbest-meslek-kazanci.png
Vergi Blog
http://www.vergiblog.com/2016/10/serbest-meslek-kazanci.html
http://www.vergiblog.com/
http://www.vergiblog.com/
http://www.vergiblog.com/2016/10/serbest-meslek-kazanci.html
true
1079650730403726947
UTF-8
Tüm içerikler yüklendi İçerik bulunamadı TÜMÜ Devamı Cevapla İptal Sil Ana Sayfa SAYFALAR İÇERİKLER Tümünü Gör İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR Konu ARŞİV SEARCH TÜM İÇERİKLER İsteğinizle uyuşan içerik bulunamadı. Anasayfaya Dön Pazar Pazartesi Salı Çarşamba Perşembe Cuma Cumartesi Paz Pzt Sal Çrş Prş Cum Cmt Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Oca Şub Mar Nis Mayıs Haz Tem Ağu Eyl Eki Kas Ara az önce 1 dakika önce $$1$$ minutes ago 1 saat önce $$1$$ hours ago Dün $$1$$ days ago $$1$$ weeks ago beş haftadan daha önce Takipçiler Takip et BU İÇERİK ÖZELDİR Görüntülemek için lütfen tıklayınız Tamamını Kopyala Tamamını Seç All codes were copied to your clipboard Can not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copy