Amortisman Nedir? Amortisman Hesaplama ve Oranları

Amortisman Nedir? Amortisman ne demek ve tanımı. Amortisman hesaplama yöntemleri ve amortisman oranları. Normal ve azalan bakiyeler yöntemiyle amortisman.

Amortisman, işletmede bir yıldan fazla kullanılan ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz bulunan sabit kıymetlerde meydana gelen yıpranma payını ifade eder. Konuyu vergi kanunları açısından ele alalım. Vergi mevzuatımızda işletmelerin uyması zorunlu yükümlülükler getirilmiştir. Bunlar arasında değerleme hükümleri ile gider yazılabilecek harcamalar konumuzu yakından ilgilendirir.

Vergi mevzuatımız uyarınca yıpranmaya maruz bulunan sabit kıymetler için yapılan harcamaların doğrudan gider yazılması mümkün değildir. Bunun yerine yapılan harcama iktisadi kıymetin faydalı ömrü dikkate alınarak yıllar itibarıyla giderleştirilir. Bu durum amortisman olarak adlandırılır. Faydalı ömürlerin Maliye Bakanlığınca çıkarılan genel tebliğler ile belirlendiğini ifade edelim. Bu noktada işletmelerin faydalı ömrü takdir etme şansı bulunmamaktadır.

Örnek: İşletmeye KDV hariç 5.000 TL tutarında bilgisayar alınmıştır. Bilgisayar sabit bir kıymettir. Bu nedenle doğrudan gider yazılamaz ve amortisman ayrılarak giderleştirilmelidir. Bilgisayarın faydalı ömrü Maliye Bakanlığı (GİB) tarafından 4 yıl olarak belirlenmiştir. Bu sebeple bilgisayar için katlanılan maliyet dört yıla yayılarak gider yazılır. Normal amortisman yöntemi seçilirse her yıl 1.250 TL gider yazılır.

Amortisman Ayırma Zorunludur

Vergi kanunlarına göre amortisman ayırma ihtiyari değil zorunlu bir yöntemdir. Dolayısıyla işletmelerin bu konuda tercih şansı bulunmamaktadır. Ancak işletmede kullanılan ve amortisman ayırma sınırının altındaki alet, edavat, mefruşat ve demirbaşlar amortismana tabi tutulmayarak doğrudan doğruya gider yazılabilir.


ATİK nedir?: Amortisman ayrılması gereken sabit kıymetler; amortismana tabi iktisadi kıymet (kısaca ATİK) olarak adlandırılır.

Amortisman Ayırma Şartları

Vergi Usul Kanununa(VUK) göre amortisman ayırmanın bazı şartları vardır. Bu şartları şöyle sıralayabiliriz:
  1. İktisadi kıymetin işletmenin aktifinde kayıtlı olması ve kullanılabilecek durumda olması gerekmektedir. Fiilen kullanılma şartı bulunmamaktadır.
  2. Amortisman uygulaması iktisadi kıymetin aktife girdiği yılda başlar.
  3. Kullanım süresi bir yılı aşmalıdır.

Amortisman Hesaplama Yöntemleri

Temelde iki amortisman hesaplama yöntemi vardır. Bunlar usuller normal ve azalan bakiyeler usulüdür. Bunların yanında bazı durumlarda kullanılan yöntemler vardır.

Normal Amortisman

Normal amortisman yöntemi, iktisadi kıymetin faydalı ömrü boyunca aynı oranda amortismana tabi tutulmasıdır. Örneğin faydalı ömrü beş yıl olan sabit kıymet için her yıl %20 oranında amortisman ayrılır.
VUK Md. 315: Mükellefler amortismana tabi iktisadi kıymetlerini Maliye Bakanlığının tespit ve ilan edeceği oranlar üzerinden itfa ederler. İlan edilecek oranların tespitinde iktisadi kıymetlerin faydalı ömürleri dikkate alınır.
 Örnek: İşletme 2015 yılında KDV hariç 30.000 TL tutarında mobilya alımı yapmıştır. Mobilyanın faydalı ömrü 365 seri no'lu VUK genel tebliğine göre 5 yıl, normal amortisman oranı ise %20'dir. Buna göre amortisman hesaplaması aşağıdaki gibi olacaktır.
YılBirikmiş AmortismanBakiye DeğerAmortisman OranıAmortisman Tutarı
2015-30.000%206.000
20166.00024.000%206.000
201712.00018.000%206.000
201818.00012.000%206.000
201924.0006.000%206.000

Birikmiş Amortisman Nedir?: Birikmiş amortisman, sabit kıymete önceki yıllarda ayrılmış toplam amortisman tutarını ifade eder. 

Azalan Bakiyeler Yöntemi ile Amortisman

Azalan bakiyeler usulünde amortisman oranı %50’yi aşmamak üzere normal amortisman oranın iki katı ayrılabilir. Bu yöntemden yalnızca bilanço hesabı esasında defter tutan işletmeler faydalanabilmektedir. Üzerinden amortisman hesaplanacak tutar; sabit kıymetin maliyet bedeli ile birikmiş amortisman tutarı arasındaki farktır.

Örnek: Üstteki örneği azalan bakiyeler usulüne uyarlarsak çözüm şu şekilde olacaktır.
YılBirikmiş AmortismanBakiye DeğerAmortisman OranıAmortisman Tutarı
2015-30.000%4012.000
201612.00018.000%407.200
201719.20010.800%404.320
201823.5206.480%402.592
201926.1123.8883.888
Notlar:
  1. Azalan bakiyelerden normal amortismana geçilebilir ancak tersi mümkün değildir.
  2. Sabit kıymetin faydalı ömrünün son yılında kalan tutarın tamamı amortisman olarak ayrılır.
  3. Yalnızca bilanço hesabı esasında kullanılabilir.
  4. Uygulanacak amortisman oranı normal amortisman oranının iki katı olup %50'yi aşamaz.

Olağanüstü (fevkalade) Amortisman

Amortismana tabi sabit kıymetlerden:
  1. Yangın, deprem, su basması gibi afetler neticesinde değerini tamamen veya kısmen kaybeden; 
  2. Yeni icatlar dolayısıyla teknik verim ve kıymetleri düşerek tamamen veya kısmen kullanılmaz bir hale gelen; 
  3. Cebri çalışmaya tabi tutuldukları için normalden fazla aşınma ve yıpranmaya maruz kalanlar;
için Maliye Bakanlığına (GİB) başvurulması halinde, bakanlıkça belirlenecek oranda amortisman ayrılması mümkündür. Başvurulacak merci takdir komisyonudur. takdir komisyonu iktisadi kıymetin kalan değerini tespit eder. Tespit edilen değer ile defterde kayıtlı değer arasındaki fark amortisman olarak dikkate alınır. Bu durumda ayrıca normal amortisman ayrılmaz.

Kıst Amortisman

Vergi mevzuatı açısından binek otomobillere amortisman ayrılması özel hükümlere bağlanmıştır. Buna göre binek otomobilleri kiralayan veya çeşitli şekilde işleten işletmeler dışında kalanların binek otomobili ilk aktife kaydettikleri yılda kalan aylar için amortisman ayrılır. Bu durum kıst amortisman olarak adlandırılır. Diğer aylar için ayrılmayan amortisman tutarı ise Örneğin Eylül ayında binek otomobil alıp yasal defterlerine kaydeden işletme 1 yıllık değil 4 aylık amortisman ayırır. İlk yıl için ayrılmayan 8 aylık tutar ise son yılda ayrılır.

Önemli: Kıst amortisman ayıracak olanlar aynı zamanda KDV kanununa göre binek otomobiller için ödedikleri KDV'yi hesaplanan KDV'den indiremezler. Ödenen KDV maliyete dahil edilmelidir. Dolayısıyla ödenen KDV dahil tutar üzerinden amortisman ayrılmalıdır.

Örnek: İşletme Eylül 2015'te KDV dahil 70.000 TL'ye binek otomobil almıştır. Otomobil işletilme veya kiralamaya konu edilmeyecektir.
YılBirikmiş AmortismanBakiye DeğerAmortisman OranıAmortisman Tutarı
2015-70.000%6.67=4*(%20/12)4.666,67
20164.666,6765.333,34%2014.000
201718.666,6751.333,34%2014.000
201832.666,6737.333,34%2014.000
201946.666,6723.333,3423.333,34
VUK Md. 320: Faaliyetleri kısmen veya tamamen binek otomobillerinin kiralanması veya çeşitli şekillerde işletilmesi olanların bu amaçla kullandıkları binek otomobilleri hariç olmak üzere, işletmelere ait binek otomobillerinin aktife girdiği hesap dönemi için ay kesri tam ay sayılmak suretiyle kalan ay süresi kadar amortisman ayrılır. Amortisman ayrılmayan süreye isabet eden bakiye değer, itfa süresinin son yılında tamamen yok edilir

Amortisman oranları

Amortisman oranları GİB tarafından yayınlanan genel tebliğler ile belirlenmektedir. Genel tebliğler ile belirlenen oranları toplu olarak şuradan ulaşabilirsiniz.

Amortisman ayırma sınırı

Yıllar itibarıyla amortisman ayırma sınırı aşağıdaki tabloda yer almaktadır.
YılSınır
2017-
2016900
2015880
2014800
2013800
2012770
2011700
Ad

Ekonomi,1,Gelir Uzman Yardımcılığı,3,Gelir Vergisi,41,Genel,17,GİB,12,Katma Değer Vergisi,10,Kurumlar Vergisi,5,Maaş,3,Mevzuat,8,Motorlu Taşıtlar Vergisi,4,Muhasebe,2,ÖTV,9,Sosyal Güvenlik,1,VDK,2,Veraset ve İntikal Vergisi,1,Vergi Affı 2016,18,Vergi Affı 2017,6,Vergi Daireleri,3,Vergi Haberleri,13,Vergi Usul Kanunu,17,
ltr
item
Vergi Blog: Amortisman Nedir? Amortisman Hesaplama ve Oranları
Amortisman Nedir? Amortisman Hesaplama ve Oranları
Amortisman Nedir? Amortisman ne demek ve tanımı. Amortisman hesaplama yöntemleri ve amortisman oranları. Normal ve azalan bakiyeler yöntemiyle amortisman.
https://4.bp.blogspot.com/-w76gaAGrXxg/WEE4dPOBZsI/AAAAAAAABCw/PfQHRjlAVi86ouZvJaKPNmfcy-yKz17DwCPcB/s320/vergi-blog.png
https://4.bp.blogspot.com/-w76gaAGrXxg/WEE4dPOBZsI/AAAAAAAABCw/PfQHRjlAVi86ouZvJaKPNmfcy-yKz17DwCPcB/s72-c/vergi-blog.png
Vergi Blog
http://www.vergiblog.com/2016/12/amortisman-nedir-amortisman-hesaplama.html
http://www.vergiblog.com/
http://www.vergiblog.com/
http://www.vergiblog.com/2016/12/amortisman-nedir-amortisman-hesaplama.html
true
1079650730403726947
UTF-8
Tüm içerikler yüklendi İçerik bulunamadı TÜMÜ Devamı Cevapla İptal Sil Ana Sayfa SAYFALAR İÇERİKLER Tümünü Gör İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR Konu ARŞİV SEARCH TÜM İÇERİKLER İsteğinizle uyuşan içerik bulunamadı. Anasayfaya Dön Pazar Pazartesi Salı Çarşamba Perşembe Cuma Cumartesi Paz Pzt Sal Çrş Prş Cum Cmt Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Oca Şub Mar Nis Mayıs Haz Tem Ağu Eyl Eki Kas Ara az önce 1 dakika önce $$1$$ minutes ago 1 saat önce $$1$$ hours ago Dün $$1$$ days ago $$1$$ weeks ago beş haftadan daha önce Takipçiler Takip et BU İÇERİK ÖZELDİR Görüntülemek için lütfen tıklayınız Tamamını Kopyala Tamamını Seç All codes were copied to your clipboard Can not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copy